Polecamy

Abonament numizmatyczny 2015
Numizmatyka
Sklep numizmatyczny
Monety

Czyszczenie monet - poradnik czym i jak czyścić monety

.

Czyszczenie monet

Czyszczenie monet jest bardzo odpowiedzialnym zadaniem. Zalecane jest aby w ogóle nie czyścić monet. Lepiej być posiadaczem monety brudnej, ale nie uszkodzonej. Każdy pośrednik w handlu numizmatami może opowiedzieć wiele historii o tym, jak poprzedni właściciele doprowadzili do trwałego zniszczenia monet podczas ich czyszczenia. Jeśli naprawdę trzeba usunąć brud lub tłuszcz z numizmatów, należy poćwiczyć najpierw na monetach nie przedstawiających większej wartości. Jeśli chodzi o patynę to patyna według większości numizmatyków nie powinna być czyszczona chyba, że strasznie szpeci monetę. Eksperymenty z czyszczeniem, lakierowaniem, podgrzewaniem itp. operacji są bardzo niebezpieczne dla monet i są zalecane tylko w przypadku monet o niewielkiej wartości dla celów edukacyjnych. Jeśli masz monetę o znacznej wartości  to zalecam nie czyścić jej wcale lub oddać to w ręce specjalisty.

Na początek zanim zagłębię się w szczegóły dotyczące czyszczenia monet pozwolę sobie na opowiedzenie Wam bajki.

... dawno, dawno temu ... pewien szewczyk znalazł na strychu u dziadka ? monetę.
Jak to moneta ze strychu, była brudna, brzydka i ? nie nadawała się do sprzedaży na Allegro

Szewczyk chciał ją oczyścić ? żeby ją sprzedać z zyskiem na Allegro, bo chciał mieć kasę
Moneta wyglądała tak :



Szewczyk nie wiedział jak monetę oczyścić (a słyszał od elfów, że stara moneta - czysta, jest więcej warta , niż stara moneta ? brudna ) .

Niewiele myśląc, szewczyk - zakradł się na tajemniczy zlot czarowników Sprzedawczyków w lesie Allegro.

Nie musiał długo szukać, gdy pewien Czarnoksiężnik z Lasu Cafe Allegro, poradził mu tak: "Wiedza Twoja słaba, lecz nasza moc silniejsza !!!

... weź oko sowy, garść jąder lisa, kilka włosów łysego sępa, po czym wszystko wymieszaj i zagotuj.

Gdy wywar ostygnie, polej nim monetę ? wtedy moneta odzyska swoją moc !!!

Mały szewczyk, niewiele myśląc - zrobił tak jak Czarnoksiężnik poradził:




Jakież było jego zdziwienie, gdy zamiast wymarzonej monety, zobaczył ... coś takiego ...

Przeszły lata, przeszły wieki - ? nigdy monet już nie czyścił szewczyk.

Niech ta bajka będzie przestrogą dla wszystkich czyścicieli. Czyszczenie monet jest bardzo odpowiedzialnym zadaniem. Zalecane jest aby w ogóle nie czyścić monet. Kiedyś sam wyczyściłem kilka monet i efekty były kiepskie ale robiłem to rozważnie bo monety były zwykłymi pospolitymi monetami z PRL. Polecam tylko takie monety czyścić tymi domowymi sposobami - nie ma w pełni profesjonalnego sposobu czyszczenia monet. Lepiej być posiadaczem monety brudnej, ale nie uszkodzonej. Jeśli naprawdę trzeba usunąć brud lub tłuszcz z numizmatów, należy poćwiczyć najpierw na monetach nie przedstawiających większej wartości. Jeśli chodzi o patynę to patyna według większości numizmatyków nie powinna być czyszczona chyba, że strasznie szpeci monetę. Eksperymenty z czyszczeniem, lakierowaniem, podgrzewaniem itp. operacji są bardzo niebezpieczne dla monet i są zalecane tylko w przypadku monet o niewielkiej wartości dla celów edukacyjnych. Jeśli masz monetę o znacznej wartości  to zalecam nie czyścić jej wcale lub oddać to w ręce specjalisty.

Ogólnie o czyszczeniu monet

Większość zanieczyszczeń z monet można z łatwością usunąć wodą z dodatkiem jakiegoś detergentu np. mydła najlepiej dla dzieci - jest najdelikatniejsze. Przestrzegam przed czyszczeniem monet za pomocą sztucznych szczotek i szczoteczek (a co najgorsze przestrzegam przed szczoteczką do zębów). Sztuczna szczotka z pewnością porysuje monetę. Jeśli chcesz wyczyścić mocno zabrudzoną monetę za pomocą szczotki użyj szczotki z włókna naturalnego lub specjalnej szczotki do czyszczenia sreber i monet. Jeśli udało ci się znaleźć monetę w ziemi lub gdzieś na zapomnianym strychu a moneta jest bardzo zabrudzona najlepiej nie czyść jej sam ale poszukaj eksperta - być może moneta okaże się drogocenna i możesz sam ją łatwo uszkodzić (w 2004 roku w Anglii została znaleziona bardzo cenna moneta i strach pomyśleć co by się z nią stało jakby znalazca sam zaczął kombinować przy monecie, poczytaj tutaj). Należy również pamiętać o tym, żeby nie skrobać zanieczyszczeń za pomocą ostrych narzędzi. Chciałbym przestrzec również przed czyszczeniem współczesnych monet bitych lustrzanym stemplem - zazwyczaj wszelkie próby wyczyszczenia kończą się zniszczeniem monety (mój znajomy miał odcisk palca na lustrzanej monecie, którego za wszelką cenę chciał się pozbyć i nawet my się to udało - za pomocą jak twierdził "miękkiej" ściereczki, tarł ją niemiłosiernie. Niestety moneta straciła dość sporo na wartości bo posiada masę małych ale widocznych gołym okiem mikrorysek.

Suszenie monet

Po wyczyszczeniu monetę należy dokładnie wypłukać i starannie wysuszyć. Moim zdaniem najlepszym sposobem suszenia monet jest zawinięcie jej w miękką ściereczkę (najlepiej taką do czyszczenia okularów) i delikatne dociskanie ściereczki do monety - dzięki temu woda wsiąknie w ściereczkę. Ważne jest aby nie pocierać monety o ściereczkę bo można ją porysować. Nie zalecam również pozostawienia mokrych monet do wyschnięcia samym sobie (tzw. leżakowania), moneta po takim wyschnięciu będzie najprawdopodobniej posiadać plamki (woda kranowa nigdy nie jest super czysta, chyba że do płukania użyjemy wody destylowanej). Monety można również wysuszyć zbierając delikatnie wodę bawełnianymi patyczkami do czyszczenia uszu.

Polerowanie monet

Jeśli  chcesz posiadać monetę która ma reprezentować jakąkolwiek wartość to jej polerowanie jest całkowicie  zabronione. Niektórzy niedoświadczeni kolekcjonerzy dochodzą do wniosku, że jak moneta się ładnie świeci to będzie wtedy super. Nic bardziej mylnego. Specjalista natychmiast zauważy, że moneta była polerowana i nie będzie zainteresowany jej zakupem - polerowania niszczy bezpowrotnie monetę.

Patyna

Przy czyszczeniu tego rodzaju monet trzeba zachować bardzo dużą ostrożność, trzeba uważać aby nie wyczyścić patyny ponieważ patyna posiada wiele zalet, m.in:

  • zabezpiecza powierzchnię monety przed czynnikami zewnętrznymi

  • tworzy się na monecie przez bardzo długo okres czasu (nawet setki lat)  i ten fakt bardzo powiększa wartość monety.

Kolor patyny jest zależny od stopu metali i jest różny - bywa jasno- lub ciemnozielony, czarny, jasno- lub ciemnobrązowy oraz brązowy z odcieniem czerwonego. Kolor zależy również od warunków atmosferycznych i od warunków przechowywania monety.

Lakierowanie monet

Po wyczyszczeniu monety możemy  pokryć monetę lakierem bezbarwnym. Powierzchnia monety po takim zabiegu nie będzie wchodziła w reakcję z powietrzem i nie będzie pokrywała się patyną. Jako przykład lakieru zamieszczam zdjęcie lakieru Capon. Oczywiście raz polakierowana moneta praktycznie nadaje się tylko do jej podziwiania - moim zdaniem nie prezentuje żadnej wartości bo praktycznie bezinwazyjnie tego lakieru usunąć sie nie da. Usunąć go można jedynie za pomoc kąpieli w acetonie technicznym czyli rozpuszczalniku.


Lakier Capon

Są również specjalne lakiery do zabezpieczania podzespołów elektronicznych. Można go dostać w sklepach z częściami elektronicznymi.


Lakier bezbarwny do zabezpieczania elektroniki przed wilgocią.

 

Czyszczenie monet acetonem lub spirytusem

Jeśli potrzebujesz zmyć z powierzchni monety odciski palców lub inne tłuste plamy to proponuję do tego celu użyć czystego spirytusu lub acetonu technicznego. Obydwa składniki łatwo odparowują z monety i nie powinny nam zostawić żadnych zmian (nie wchodzą w reakcję chemiczną z monetą). Spirytus tak jak wspomniałem musi być czysty tzn. nie żaden kupiony w aptece do smarowania a taki pitny kupiony w sklepie. Innym sposobem pozbycia się wielu zanieczyszczeń z monety jest wyczyszczenie jej acetonem. Aceton musi być również czysty, zmywacz do paznokci się nie nadaje ponieważ zawiera wiele innych dodatków np. witaminy. Aceton techniczny można kupić w wielu sklepach chemicznych lub marketach budowlanych np. OBI. Aceton również doskonale nadaje się do wyczyszczenia monety pokrytej lakierem.

Czyszczenie monet Nordic Gold

Nordic Gold (Golden Nordic) jest stopem używanym do produkcji m.in. współczesnych okolicznościowych monet 2 złotowych.

Stop posiada symbol  CuAl5Zn5Sn1 i składa się z mieszanki 4 metali (89% miedź, 5% aluminium, 5% cynk, 1% cyna) - moim zdaniem najgorsza mieszanka jaką może ktoś wymyślić do s tworzenia monet (dużą podatność na wchodzenie w reakcje z otoczeniem).

Monety NG najlepiej czyścić najprostszym sposobem - za pomocą mydła dla dzieci ale należy pamiętać o tym żeby monety nie czyścić i nie wycierać poprzez pocieranie ściereczką, żeby nie powstały mikro ryski.

Czasami do czyszczenia monet NG można użyć soku z cytryny, podobno bardzo dobrze czyści odciski palców.

Możemy również się pokusić o eksperyment czyszczenia monet o mniejszej wartości pastą do zębów ale uwaga musi to być pasta bez mikrogranulek, bardzo delikatna ( taka do  wrażliwych dziąseł) i czyścimy oczywiście pocierając palcami a nie szczoteczką.

Kolejnym pomysłem jest czyszczenie za pomocą Coca Coli - niektórzy twierdza, że po moczeniu monety NG w Coca Coli wyglądają zdecydowanie lepiej.

Czyszczenie monet miedzianych, brązowych i mosiężnych

Miedź, brąz i mosiądz to metale nieszlachetne przez co bardzo łatwo wchodzą w reakcje chemiczne. 
Metale/stopy:

  • miedź

  • mosiądz - miedź + cynk

  • brąz - miedź + cyna

  • brąz trójstopowy (spiż) - miedź + cyna + cynk

Konieczne do usunięcia skazy monet miedzianych to m.in. wżery i śniedź, zwane także "rdzą miedzi"  powodującą rozkład metalu, a w konsekwencji nieodwracalne zniszczenie monety.
Najczęściej na monetach miedzianych spotyka się śniedź koloru zielonego, stanowi ona mieszaninę zasadowych węglanów miedzi i różnych tlenków miedzi.

Pozbyć się śniedzi możemy na 2 sposoby:

  1. Metod sucha - nagrzewamy  monetę palnikiem Bunsena - uzyskujemy rozkład węglanu miedzi i kolor zielony szybko znika z jej powierzchni. Pozostałe spalone i sproszkowane  tlenki miedzi usuwamy mechanicznie przez czyszczenie szczoteczką włosianą. Ten sposób usuwania śniedzi daje dobre wyniki (patyna pozostaje na monecie) ale warunkiem wykonania jest oczywiście posiadania palnika.

  2. Metoda  mokra - na miejsce zaatakowane śniedzią nakładamy  roztwór ługu sodowego (5 %), do monet bardziej zniszczonych używamy  kwasu solnego (3-5%) lub moczymy monetę w roztworze amoniaku (8-10%). Czas moczenia dostosowujemy do postępów procesów zachodzących z monetą. Po czyszczeniu trzeba oczywiście monetę dokładnie wypłukać i wysuszyć.

Monety mało zanieczyszczone czyścimy za pomocą mydła i ewentualnie delikatnej szczotki.

Czyszczenie monet złotych

Złoto jest metalem szlachetnym i nie wchodzi w reakcje chemiczne z otoczeniem. Dzięki temu złote monety są łatwe do czyszczenia. Najczęstszym zanieczyszczeniami złotych monet są zabrudzenia typu kurz, tłuszcz które można z łatwością usunąć za pomocą mydła.

Zdarzają się również inne przypadłości monet złotych:

  1. Plamy o kolorze zielonym - plamy powstające w wyniku długiego leżenia monety w ziemi w otoczeniu innych monet miedzianych.

  2. Plamy o kolorze czerwonym -  jest to tzw. "czerwona rdza" - są to tlenki żelaza

Aby usunąć plamki ze złotych monet i jednocześnie nie bawić się w małego chemika zalecane jest używanie specjalnych płynów do czyszczenia złota firmy LEUCHTTURM.

Operacja czyszczenia jest prosta - wystarczy zanurzyć monetę na kilka minut i opłukać. W komplecie z płynem znajdują się specjalne koszyczki ułatwiające całą operację - takie na których monety sobie polegują podczas kąpieli.

Czyszczenie monet srebrnych

Pod wpływem czasu srebrne monety pokrywają się patyną, ważne jest aby nie czyścić patyny bo ona dodaje piękna i wartości monecie. Niestety srebro w przeciwieństwie do złota wchodzi w reakcje chemiczne z otoczeniem.

Przy czyszczeniu monet srebrnych należy również pamiętać o tym, że często moneta nie jest wybita z czystego srebra i często dodatkiem do srebrna jest miedź, zdarza się również, że to srebro jest dodatkiem do miedzi. Oprócz miedzi w srebrnej monecie możemy spotkać również inne metale np: ołów, cynk, cynę. Metale te wchodzą również w reakcje z otoczeniem.

Najprostszym sposobem usunięcie większości nalotów jest moczenie monety w rozcieńczonym amoniaku - amoniak nie rozpuszcza srebra.

Najczęstsze naloty monet srebrnych można również usunąć podobnie jak w przypadku monet złotych - za pomocą specjalnego płynu do czyszczenia srebra.

Bartosz Błądek / bartosz@katalogmonet.pl
Opublikowano: 3 lat, 9 miesięcy temu przez felomen #21634
MONETY SIĘ KOLEKCJONUJE A NIE CZYŚCI.JEŚLI SIE JUŻ TO ROBI TO W EKSTREMALNYCH PRZYPADKACH,JEŚLI MONETA BĘDZIE CZEGOŚ WARTA,JEŻELI DOJDZIE SIĘ DO ŁADU CO JEST NA NIEJ PRZEDSTAWIONE.GÓWNOBLACHY KUPUJĄC PROSTO Z MENNICY MAJĄ JUŻ MIKRORYSKI.RZADKI TRAF DORWAĆ SIE DO NG Z NOTĄ MS 69
WIĘC TO PAKUJEMY W HOLDEREK NAJLEPIEJ SAMOPRZYLEPNY I ZERO DOTYKANIA PRZEZ LATA
Opublikowano: 4 lat, 2 miesięcy temu przez lynx #19450
Zgadza się! Kolejny raz powtarzamy na naszym forum, że monet się nie czyści!
Jednak nabywając 2 zł GN trudno ustrzec się, by nie pozostały odciski palców. Nie spotkałem się jeszcze z sytuacją, by kasjerka w banku podawała blaszkę klientowi w rękawiczkach ;)
Niestety, podobnie było w przypadku kilku sklepów numizmatycznych. Z tego też powodu, umycie takich blaszek zgodnie z receptą podaną przez Valkirię, nie powinno zaszkodzić tym monetom. Dobrze jest to zrobić w miarę szybko, ponieważ z biegiem czasu coraz trudniej jest pozbyć się tego typu zabrudzeń.
Opublikowano: 4 lat, 2 miesięcy temu przez Valkiria #19447
przebarwily sie zapewne po kapieli w coca-coli

golden nordic mozna moczyc w roztworze wody z sokiem z cytryny
nastepnie umyc mydelkiem dla niemowlat delikatnie pocierajac palcami na koniec dobrze przeplukac czysta woda i osuszyc by nie pozostaly zacieki nigdy nie przecieramy monet sciereczka
najlepiej nada sie do tego suszarka do wlosow.

Generalnie jednak MONET SIE NIE CZYSCI :)
Opublikowano: 4 lat, 2 miesięcy temu przez jau3333 #19444
Chodziło mi o to że monety nordic gold niektóre pokryły się patyną a niektóre zaczerwieniały lekko. Czy jest substancja bardziej żrąca niż cola?
Opublikowano: 4 lat, 2 miesięcy temu przez bartek #19419
Valkiria napisał:
monet sie nie czysci i tego sie trzymam ale jesli juz chcesz sprobowac to PODOBNO aluminium najlepiej moczyc w roztworze kwasku cytrynowego.
1 miarka kwasku na 15-20 miarek cieplej wody
Z aluminiowymi monetami nie da sie tak naprawde wiele zrobic.


Zgadam się z Valkirią zarówno w tym, że monet się nie czyści (tych które tego nie potrzebują) jak również, ze z aluminium nie da się wiele zrobić. jeśli moneta jest brudna to kwasek, jeśli ma odbarwienia to pewnie początek trądu, polakierować i zapomnieć na jakiś czas :)
Opublikowano: 4 lat, 2 miesięcy temu przez bartek #19418
beri13 napisał:
A jak pozbyć się "czerwonej rdzy" z lustrzanki srebrno-złotej? Srebrna strona , bez zarzutu, a na platerowanej złotem pojawiły się ciemnobrązowe plamki. Jest na to jakś rada?


Proponuje zostawić tak jak jest. Lustrzanka to tylko aceton, bez pocierania, tylko moczenie które może tego nie ruszyć.
Opublikowano: 4 lat, 2 miesięcy temu przez bartek #19416
jau3333 napisał:
Jak się czyści pastą nordic gold czym później pozbyć się pasty
z monety?


Opisane dokładnie w naszej książce Vademecum ... - link w moim podpisie.

Polecam zakup bo nakład się kończy a w 2010 roku dodruku nie będzie.

A jak to robić? Hmm. uważam, że pasta do za duży kaliber i do tego przynajmniej w naszych testach nieskuteczny. Nalot może usunie ale nie napisałeś o jakie zabrudzenia Ci chodzi.

Guliwer ma rację - jestem pewien, że nalot mydełko dla dzieci lub mydło w płynie, umycie monety w rękach bez zbędnego palcowania, trochę pocierając ,następnie płuczemy pod bieżąca wodą, na miękki ręcznik i suszenie suszarką aby szybko wyschła i nie było plam.

Dla tych co lubią się pobawić po przepłukaniu pod bieżąca wodą aby po wysuszeniu nie było plamek z osadu z wody można opłukać monetę wodą destylowaną a następnie wysuszyć suszarką. Jak już ktoś chce mieć 900% pewności to wypłukać monetę w czystym acetonie. Aceton jak wyjmiemy monetę w kilka sekund wyparuje bez śladów.
Opublikowano: 4 lat, 2 miesięcy temu przez jau3333 #19414
Jak się czyści pastą nordic gold czym później pozbyć się pasty
z monety?
Opublikowano: 4 lat, 4 miesięcy temu przez Xbarok21 #19098
Oj ciężka sprawa w tym przypadku jedynie płyn lub mydło nic ostrego i żrącego. Pozdrawiam ;)
Opublikowano: 4 lat, 4 miesięcy temu przez Valkiria #19044
monet sie nie czysci i tego sie trzymam ale jesli juz chcesz sprobowac to PODOBNO aluminium najlepiej moczyc w roztworze kwasku cytrynowego.
1 miarka kwasku na 15-20 miarek cieplej wody
Z aluminiowymi monetami nie da sie tak naprawde wiele zrobic.
Opublikowano: 4 lat, 4 miesięcy temu przez zibi402 #19039
czyszczenie monet sposobem domowym 1zl prl.prosze oporade szysto co aluminiwe pozdrawim.
Opublikowano: 4 lat, 5 miesięcy temu przez guliver #18486
Obawiam się, że Valkiria ma rację. Stop, z którego wykonane są goldeny jest do bani!! (nie bez przyczyny niektórzy nazywają je gównoblaszkami ;) ). Monety może i się świecą ale pozbawiłeś je patyny, rys może i nie widać gołym okiem ale mikrorysy z pewnością są. Jeśli naprawdę musisz coś z nimi robić to jedynie mydełkiem dla dzieci z apteki...sprawdzałem - działa. Żadne pasty czy płyny bo to wszystko badziew i jedynie zaszkodzi temu delikatnemu stopowi.
Opublikowano: 4 lat, 5 miesięcy temu przez Valkiria #18485
Tak Twoje monety sa teraz bardziej narazone na korozje zwlaszcza jesli byly to monety starsze np. monety groszowe II RP a uszkodziles naturalna i porzadana patyne.
Tak Twoje monety stracily na wartosci i to sporo.
Mam nadzieje ze byly to pospolite i tanie monety PRL a nie cos bardziej wartosciowego.
Sprzedawcy wcisna najgorszy badziew byle zarobic moze nie wszyscy ale generalnie sklep ma przynosic dochody a nie byc osrodkiem doractwa dla mlodych numizmatykow ;)
Opublikowano: 4 lat, 5 miesięcy temu przez dragonet #18478
Witam,
mam pytanko: Jako osoba nieznająca się na numizmatyce i od niedawna zbierająca monety 2 zł NG poszłam do sklepu numizmatycznego i tam sprzedawca zaproponował mi pastę kiwi do czyszczenia miedzi i mosiądzu. Dopiero teraz czytam, że monet raczej nie powinno się czyścić. Wydaje mi się że wcale moje monety się nie porysowały podczas czyszczenia i błyszczą się ładnie, co więcej niektóre kupowane na allegro już wcześniej były czyszczone. Moje pytanie brzmi: Czy moje monety straciły na wartości po wyczyszczeniu i czy teraz są dużo bardziej narażone na działanie czynników zewnętrzych.
Opublikowano: 4 lat, 6 miesięcy temu przez mcrc #18189
Ok. dzięki za info, znalazłem firmę produkującą hologramy zapytam jeszcze ich. Bo wiem że tego typu problem nie występuje w monetach, a osoba od której to otrzymałem nie ingerowała w monetę nie możliwe też żeby po kilku latach coś takiego wyszło na hologramie, patyna na srebrze to rozumiem ale coś to co innego
Opublikowano: 4 lat, 6 miesięcy temu przez Valkiria #18187
osobiscie zostawila bym tak jak jest, zaczniesz czyscic i dopiero naprawisz ...
Opublikowano: 4 lat, 6 miesięcy temu przez mcrc #18177
Smuga jest widoczna przez środek, znajomy mi dał abym może coś temu zaradził
ns06.jpg
Opublikowano: 4 lat, 6 miesięcy temu przez Martin_Tychy #18176
Przydałoby się zdjęcie ;)
Opublikowano: 4 lat, 6 miesięcy temu przez Valkiria #18175
ale co to za smuga od dotkniecia palcem ? czy cos bardziej powaznego ?
Opublikowano: 4 lat, 6 miesięcy temu przez mcrc #18173
No ta smuga jest w mocno widoczna

Komentarz w tym Artykule
Musisz Zalogować się lub Zarejestrować aby wziąć udział w tej dyskusji.

Nowe zasady dotyczące ciasteczek (cookies). Wykorzystujemy pliki cookies, aby nasz serwis lepiej spełniał Wasze oczekiwania. W razie potrzeby można zablokować ciasteczka w przeglądarce jak to zrobić tutaj.

Akceptuję zapisywanie ciasteczek (cookie) dla tej strony:

EU Cookie Directive Module Information