Losowe monety

Polecamy

skup monet
Numizmatyka
Sklep numizmatyczny
Monety
monety skup

Mennictwo Bolesława Chrobrego (992-1025)

.

denar_rys_mieszko1Bolesław Choroby był bezpośrednim kontynuatorem dzieła swojego ojca, jakim było umacnianie i ciągłe budowanie państwa polskiego. Aby to wypełnić musiał silnie wspierać również działalność menniczą, która była jednym z wyznaczników suwerenności państwa.

Czy dzięki produkcji monetarnej udało mu się wzmocnić pozycję Polski na arenie międzynarodowej?


Rewolucja mennictwa polskiego


Rozmiar produkcji menniczej Bolesława Chrobrego był dość znaczny jak na tamte czasy. Optymistyczne wyliczenia podają 120-200 tys. monet, wybitych w ciągu 30 lat ze 150-250 kg srebra. Taka ilość monet wprowadzona na rynek na pewno nie została niezauważona i stała się ważnym środkiem płatniczym w tamtych czasach.

Pod względem wizerunkowym i plastycznym monety Bolesława Chrobrego nie odbiegały niczym od ówczesnych monet obcych. To co rzuca się w pierwszej kolejności to typowo chrześcijański charakter tych monet. Na każdej z nich widoczny jest wyraźny krzyż, a czasem motyw kaplicy (jeden z denarów z wizerunkiem świątyni z X - XI wieku, być może pochodzący z czasów Chrobrego). Duchowieństwo było wtedy jedną z najbardziej wykształconych warstw społecznych, którzy byli bardzo ważni przy prawidłowym funkcjonowaniu projektowania stempli. Niewykluczone, że mieli oni również istotny wpływ na wizerunek polskich monet.
Do dziś zachowało się kilka różnych monet przypisywanych bez żadnych wątpliwości Bolesławowi Chrobremu. Jest również pewna liczba X - XI wiecznych denarów o nieustalonym dotąd pochodzeniu - być może niektóre z nich również były dziełem polskiego króla. My jednak skupimy się na tych, co do których nie ma wątpliwości iż są dziełem mincerzy Bolesława Chrobrego.  


"Gnezdum civitas"


Najsłynniejszą chyba monetą Bolesława Chrobrego jest tzw. denar "Gnezdum civitas". Jest to unikat znany dziś w jednym egzemplarzu, który znajduje się obecnie w Krakowie w Muzeum Narodowym w kolekcji numizmatycznej Emeryka Czapskiego. Nie jest znane pochodzenie tej monety - nie wiadomo czy i z jakiego skarbu monet pochodzi. Znana jest natomiast bardzo ciekawa "wędrówka" tej monety ze zbioru do zbioru numizmatycznego. W I połowie XIX wieku znajdowała się ona w kolekcji krakowskiego bankiera J. Bochenka, który prawdopodobnie sprzedał go bezpośrednio do Niemiec. Tam jakiś czas później został znaleziony w Bawarii przez polskiego kolekcjonera Krasickiego. Od niego natomiast monetę odkupił kolekcjoner Skórzewski z Lubostronia. Od niego właśnie Czapski odkupił tę monetę i tak zasiliła jego wyjątkową kolekcje numizmatyczną. Gnezdum civitas jest dziś jednym z najważniejszych eksponatów w kolekcji numizmatycznej Muzeum Narodowego w Krakowie.

Na awersie monety widnieje portret króla. Głowa zwrócona w lewą stronę jest wykonana bardzo starannie, widać wysoki artyzm i zaangażowanie mincerza. Na rewersie natomiast znajduje się wizerunek krzyża z kropkami pomiędzy ramionami. W otoku napis: GNEZDUM CIVITAS.

gnezdum-civitasWizerunek denara Gnezdum civitas ze zbiorów Muzeum Czapskiego w Krakowie.
(zdjęcie pochodzi z książki Kałkowskiego "Tysiąc lat monety polskiej")

Najbardziej prawdopodobne jest, że denar ten został wybity w 1000 roku dla uczczenia zjazdu gnieźnieńskiego, na którym w obecności cesarza Ottona III ogłoszono oficjalnie samodzielność polskiej organizacji kościelnej. Było to dla Polski bardzo ważne i wzniosłe wydarzenie. Dzięki wybiciu takie denara Bolesław Chrobry mógł nie tylko uczcić, ale przede wszystkim umocnić pozycję swoją i Polski na arenie międzynarodowej.


"Princes Polonie"

Zastanawiał się ktoś kiedyś, na jakiej polskiej monecie po raz pierwszy wybito wizerunek orła? Poniżej macie odpowiedź. Dla większości jest to kura, kogut a nawet paw, ale przyjęło się, że zamiarem mincerza było przedstawienie orła. Ważniejsze jest jednak to co napisane jest w otoku - "PRINCES POLONIE" to pierwszy znany zapis nazwy naszego kraju. Przypuszcza się, że moneta ta miała przede wszystkim charakter reprezentacyjny - nie znajdowała się w powszechnym obiegu. Prawdopodobnie służyła do wypłacania żołdu.

Za tym, że nie znajdowała się w powszechnym obiegu świadczy przede wszystkim fakt, iż znane dziś egzemplarze odkryte zostały w większości w młodszych niż panowanie Chrobrego skarbach, pochodzących z przełomu X i XI wieku. Zatem prawdopodobnie były przez 2-3 pokolenia przechowywane w domach i dopiero potem zakopywane w ziemi.
princes-polonie
Denar Bolesława Chrobrego z pierwszym wizerunkiem orła na monecie.


Na rynku kolekcjonerskim znanych jest kilkanaście monet "Princes Polonie". Ostatnia znana nam aukcja odbyła się niecały rok temu. Monetę sprzedano za  56 889,01 zł. W marcu 2009 roku pisaliśmy o tym osobny artykuł. Wszystkich zainteresowanych odsyłam do artykułu "Pierwszy Orzeł na monecie?"


Tajemniczy denar z kolekcji Bochenka

Chcielibyśmy napisać dwa słowa na temat jeszcze jednej unikatowej monety Bolesława Chrobrego. Poza wyżej opisanym denarem Gnezdum civitas w kolekcji Bochenka znajdował się jeszcze jeden denar Chrobrego. Pochodził od prawdopodobne ze skarbu wykopanego w Rychnowie w powiecie wąbrzeskim. Bochenek sprzedał go do kolekcji K. Świdzińskiego i od niego denar ten trafił do Gabinetu Numizmatycznego Ordynacji Krasińskich w Warszawie. Tam zaginął bez śladu i do dziś nie wiadomo co się z nim stało. Pozostał po nim jedynie rysunek zamieszczony w II tomie dzieła Stronczyńskiego "Dawne monety polskie" (1884).
unikatowy-denar
Rysunek unikatowego denara, który zaginał bez śladu
Sensacją okazało się odkrycie takiego samego egzemplarza w 1961 roku w skarbie z Pleszewa. Na placu budowy Nowe Huty w Krakowie natrafiono na XI wieczny skarb monet zakopany prawdopodobnie około roku 1035 (ustalono to na podstawie najmłodszej znalezionej tam monety). Dziś jest to jedyny znany egzemplarz tej monety.


Podsumowanie

Jak widać, mennictwo polskie już w pierwszych latach państwa Polskiego rozwijało się bardzo dynamicznie. Z każdym kolejnym panowaniem monet polskich będzie coraz więcej. Niestety panowanie dwóch kolejnych władców Polski - Mieszka II i Kazimierza Odnowiciela, było pasmem niepowodzeń i trudności. Z tego też powodu mennictwo tych władców praktycznie nie istniało. Na terenie Polski znów zaczęły dominować monety obce. Dopiero panowanie Bolesława II Śmiałego przyniosło prawdziwy rozkwit polskiego mennictwa.

W trzecim artykule z cyklu skupimy się przede wszystkim na produkcji monetarnej Bolesława Śmiałego - ze względu na małe znaczenie panowania Mieszka II i Kazimierza Odnowiciela na polską produkcję menniczą, jedynie wspomnimy o nich.


Autorzy: praca zbiorowa - redakcja IKM
Kontakt: Bartosz Błądek / bartosz@katalogmonet.pl

Pamiętajcie, że jeśli dysponujecie informacjami dotyczącymi mennictwa pierwszych Piastów, których nie umieściliśmy w artykule, napiszcie do nas - chętnie wzbogacimy go o nowe treści.
Opublikowano: 8 lat, 2 miesięcy temu przez Shiver #17510
Znalazłem jeszcze jedno zdjęcie ale to ten sam egzemplarz. Inna moneta Chrobrego z bardzo podobnym rewersem oraz z wyobrażniem określanym jako "strzała w drzewie życia" na awersie uważana jest aktualnie za najstarszą polską monetę.
Clipboard01-20100319.jpg
Opublikowano: 8 lat, 2 miesięcy temu przez bartek #17359
Bzdury to raczej nie są - w siecią są jakieś infromacje, postaram się to jakoś zgłębić - dzięki za wiadomość Wilku - dzięki Tobie i takim postom wszyscy dowiadują się jeszcze więcej na temat mennictwa Chrobrego.

Tutaj jest cos o tym denarze:
www.ruinyizamki.pl/krolowie/chrobry.html
Opublikowano: 8 lat, 2 miesięcy temu przez Piotr_k84 #17346
temat monet Chrobrego pisanych cyrylicą jest bardzo mało znany, być mzoę dlatego brak informacji w artykule - czasem jeśli nie jest się czegoś pewnym w 100% lepiej nie pisać aniżeli pisać bzdury.

Generalnie artykuł bardzo ciekawy, czekma na kolejne, bo może powstać naprawdę fajny cykl.
Opublikowano: 8 lat, 2 miesięcy temu przez Wilk #17338
I jeszcze opis tej monety. Na awersie znajduje się postać Bolesława. Po bokach postaci znajduje się imię władcy napisane cyrylicą. Na rewersie znajduje się krzyż patriarchalny.
Opublikowano: 8 lat, 2 miesięcy temu przez Wilk #17337
Udało mi się znaleźć zdjęcie. www.ruinyizamki.pl/krolowie/denar%20bol%20chro.jpg Nie jest ono dobrej jakości, ale zawsze coś.
Opublikowano: 8 lat, 2 miesięcy temu przez Wilk #17336
Naświetlę o co dokładnie chodzi z tymi "cyrylickimi" denarami.
Monety te posiadały imię Bolesław zapisane alfabetem cyrylickim. Uczeni sądzą, że denary te bito w latach 1015-1020 w czasie, gdy Chrobry zajął Grody Czerwieńskie. Być może moneta ta miała być potwierdzeniem zwierzchności naszego kniazia nad ludnością tego obszaru. Istnieje też hipoteza, że monety te wybito podczas wyprawy kijowskiej Bolesława, która jak wiemy zakończyła się zwycięstwem. Miała ona miejsce w 1018 roku.
Opublikowano: 8 lat, 2 miesięcy temu przez Wilk #17335
W artykule brak jakichkolwiek danych na temat monet Chrobrego posiadających napisy w cyrylicy.
Opublikowano: 8 lat, 2 miesięcy temu przez bart80 #17332
ciekawy i godny uwagi artykuł.
wszystkim zainteresowanym historią polski piastowskiej polecam książkę Andrzeja Zielińskiego "Przekleństwo Tronu Piastów. Tajemnica Klątwy Gaudentego". Fajna książka pozwalająca, chociaż częściowo, zrozumieć sytuację polityczną ówczesnej Polski i europy.
Taki trochę kryminał dokumentalny. Pozycja ta może omija "kwestie numizmatyczne" ale przedstawia ciekawe fakty i hipotezy dochodzenia do władzy poszczególnych władców piastowskich i politykę z tym związaną. ;)

Komentarz w tym Artykule
Musisz Zalogować się lub Zarejestrować aby wziąć udział w tej dyskusji.

Nowe zasady dotyczące ciasteczek (cookies). Wykorzystujemy pliki cookies, aby nasz serwis lepiej spełniał Wasze oczekiwania. W razie potrzeby można zablokować ciasteczka w przeglądarce jak to zrobić tutaj.

Akceptuję zapisywanie ciasteczek (cookie) dla tej strony:

EU Cookie Directive Module Information