Start Artykuły Porady dla numizmatykówGrading monet - skala oceny stanów monet przez firmę gradingową NGC oraz PCGS

Grading monet - skala oceny stanów monet przez firmę gradingową NGC oraz PCGS

Co to jest grading monet?

Dla początkujących najpierw w dużym skrócie wprowadzę w temat gradingu. Grading monet jest to najprościej mówiąc ocena stanu monety przez powołaną do tego celu firmę. Po gradingu monety są wkładane w specjalne hermetyczne pudełka zwane potocznie trumienkami. Firmy które pakują te monety (np. NGC i PCGS) określają stan monety czy moneta była czyszczona, czy jest falsyfikatem czy nie. W pudełka z certyfikatem pakuje się najczęściej drogie monety, z powierzeniami wrażliwymi na otoczenie, kiedy chcemy się pochwalić super stanem monety albo chcemy monetę dobrze sprzedać. Certyfikowanie monet jest nadal dość drogie ale na szczęście od niedawna jest dostępne w Polsce. Moneta po gradingu wygląda tak jak ta na zdjęciu po lewej.

Jak odbywa się proces gradingu w NGC?

Departament odbioru NGC codziennie rano rozpakowuje otrzymane przesyłki oraz weryfikuje czy ilość monet w każdej z paczek zgadza się z formularzem zlecenia. Następnie każdej monecie przydzielany jest numer i opis monety zawierający jej datę emisji, nominał i znak mennicy. Wszystkie informacje są wprowadzane do komputera aby proces gradingu monety był śledzony. Każda moneta jest pakowana w tymczasowe etui z opisem co się w nim znajduje oraz kodem paskowym wydrukowanym przez komputer. Następnie monety są układane w oznaczone opisem, kodem paskowym i datą plastikowe pudełka gdzie czekają na swoją kolej.

Dla każdej monety wpisanej do komputera przed rozpoczęciem gradingu NGC szuka się osoby która najlepiej specjalizuje się w danej dziedzinie. Specjalista sprawdza autentyczność numizmatu oraz czy spełnia wymagania dopuszczalności do certyfikacji. Proces gradingu monet jest wynikiem wspólnej pracy minimum trzech profesjonalnych eksportów sprawdzających dokładnie każdą z monet. Podstawą każdego z ekspertów jest wieloletnie doświadczenie w branży numizmatycznej ale jednocześnie każdy z nich w czasie współpracy z NGC nie może być zaangażowany w jakikolwiek obrót monetami na rynku numizmatycznym.

Każda moneta w jednym czasie jest sprawdzana tylko przez jednego eksperta, który wpisuje do komputera swoją propozycję oceny stanu używając skali Sheldona (skala 1-70, opisana poniżej w dziale "Jaka jest skala oceny").

W niektórych przypadkach niezbędne jest dodanie informacji uzupełniającej opisującej stan danej monety. Dla przykładu miedź jest metalem nieszlachetnym przez co łatwo wchodzi w reakcje z otoczeniem i często miedziane monety po dłuższym czasie mają tendencje do tracenia menniczego czerwonego koloru. Warto odnotować taki fakt, że moneta zachowała (lub nie) czerwony kolor. Do opisu tej cechy służą skróty: RD (pełna czerwień), RB (połączenie koloru czerwonego i brązowego), BN (pełny lub niepełny kolor brązowy). Oznaczenia takie dla początkujących mogą być nic nie znaczącymi literkami ale dla osób zaznajomionych z nomenklatura NGC dadzą bardzo duży obraz stanu monety. Poniżej prezentuje objaśnienie skrótów dodatkowych:

Skrót	Objaśnienie NGC	Próba tłumaczenia
BN	Brown	brązowy odcień
PF	Proof	efekt stempla lustrzanego
CA	Cameo	matowy rysunek względem lustrzanego tła
PL	Prooflike	świeża odbitka stempla (efekt podobny do stempla lustrzanego)
DPL	Deep Prooflike	głęboki stempel
RB	Red Brown	czerwono - brązowy odcień (mieszany)
FB	Full Split Bands	pełne przewiązki na rewersie 10 centówkach z USA 1916-1945 (zobacz)
RD	Red	czerwony odcień
FBL	Full Bell Lines	pełna widoczność dolnych linii na dzwonie w pół-dolarówkach z Franklinem 1948-63
SP	Specimen
FH	Full Head	widoczne wszystkie detale na hełmie w monetach 25c Standing Liberty Quarters 1916-30
UC	Ultra Cameo
FT	Full Torch
5FS	Five Full Steps	widoczne schody w budynku MONTICELLO na 5c z Jeffersonem bitych od 1965 do teraz
6FS	Six Full Steps
MS	Mint State	stan menniczy
Tabela 1: Objaśnienie skrótów zawiera swobodne oraz niepełne tłumaczenie. Proszę o uwagi na adres Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć. . Dziękuję za pomoc m.in. Krzyśkowi :)

Moneta przechodzi pełen proces gradingu u każdego z ekspertów a następnie wędruje do następnego i przechodzi cały proces od początku. Dopiero jak wszyscy ocenią monetę mogą się wzajemnie skonsultować na jej temat, dopiero po ocenie stanu monety przez wszystkich ekspertów moneta dostaje jedną wspólną ocenę w skali Sheldona.

Czy wszystkie monety mogą być certyfikowane?

Niektóre monety nie są dopuszczane do gradingu. NGC nie dopuszcza m.in. monet fałszywych, uszkodzonych lub czyszczonych. Pełny wykaz powodów niedopuszczenia do gradingu znajduje się w tabeli poniżej. Monety niedopuszczone są odsyłane do właściciela z adnotacją dlaczego zostały odrzucone.

90	Fałszywe
91	Ze sztucznie zrobioną patyną
92	Czyszczone mechanicznie lub chemicznie
93	Półwyrób monety, skaza
94	Ze zniszczoną powierzchnią
95	Wklęśnięte, wygięte, z oszlifowanymi albo opiłowanymi rantami
96	Zwrot - bez serwisu
97	Skorodowane
98	Mocno porysowane w newralgicznych miejscach, podziurawione
99	PVC. Na powierzchni monety znajduje się warstwa aktywnego PVC. Podczas reakcji monety srebrnej z PVC wydziela się chlor , który z metalami tworzy chlorki, np. ze srebrem chlorek srebra (szaro-biały nalot, czasem zielonkawy, jeśli przereaguje też miedź). Chlorek srebra pod wpływem światła rozkłada się, chlor ponownie reaguje itd. Chlorki nigdy nie tworzą "szlachetnej" patyny, zawsze jest to paskudna korozja. Powstrzymać ją można (w przypadku monet srebrnych) np. przez dokładne umycie w wodzie z mydłem (najlepiej dla dzieci), wystawienie na działanie światła, i później ponowne umycie. Niestety skutków działania PVC się odwrócić nie da. Do przechowywania monet nie powinny być używane klasery z PCV, nawet te które reklamowa są jako bezpieczne.
Tabela 2: Powody niedopuszczenia monet do gradingu

Każda moneta która przejdzie grading i otrzyma ocenę stanu wraz z opisem zostaje przekazana z działu oceny stanu do działu pakowania monet. Tam są drukowane etykiety oraz monety są pakowane w hermetyczne pudełka. Dzięki nim moneta jest bardzo dobrze zabezpieczona przed działaniem czynników zewnętrznych - nie ma do niej dostępu powietrza.

Po zapakowaniu monety w pudełkach wracają jeszcze do działu oceny stanu w celu sprawdzenia czy moneta została dobrze opisana i czy dobrze ją zapakowano.

Po sprawdzeniu moneta trafia do działu wysyłek - tam pracownicy pakują monety w bezpieczne pudełka, potwierdzają sposób wysyłki, dopełniają wszelkich formalności oraz odsyłają monetę do właściciela.

Jaka jest skala oceny?

Firmy gradingowe posługują się tzw. skalą Sheldona (70 stopni)

Jak do tej pory nie ma oficjalnych informacji który stopień skali co oznacza.

W ogromnym skrócie kształtuje się to następująco:

MS 60-70- mint state - stan menniczy - podzielony na aż 11 stopni od MS60 DO MS70 np. MS61 to moneta w stanie menniczym (bez obiegu) jednak posiadająca małe uszkodzenia mennicze takie jak małe ryski lub uderzenia powstałe w mennicy lub powstałe w podczas pakowania w rolki
AU 50, 53, 55, 58- about uncirculated - czyli okołomennicze podzielone jest na 4 noty
XF 40, 45 - Extremely Fine, 6 not
VF 20, 25, 30, 35 - Very Fine, 4 noty
F 12, 15 - Fine, 2 noty
VG 8, 10 Very Good , 2 noty
G 4, 6 Good, 2 noty
AG 3 About Good
FA 2 Fair
PR 1 Poor

Jak się ma skala Sheldona do europejskiej skali?

Poniżej na załączonych obrazkach znajduje się skala stanów zachowania monet. Oznaczenia i nazwy europejskie (I, II itd), symbole i opisy ze Sheldona (np. MS 60). Skala jest próbą pogodzenia i unifikacji obydwu skal.

Stany mennicze

Stany mennicze			Opis stanu
Dobry	I db -	MS 60	Brak oznak obiegu. Możliwa mała ilość skaz, rys, lustro może być niepełne.
	I db	MS 61	Średnia ilość skaz i rys, lustro może być niepełne
	I db +	MS 62	Ilość skaz i rys poniżej średniej, lustro może być niepełne
Bardzo dobry	I bdb -	MS 63	Umiarkowana ilość skaz i rys, lustro może być niepełne
	I bdb	MS 64	Mała ilość skaz i rys lub rysy i skazy obecne w małych obszarach, lustro przeciętne lub powyżej przeciętnej
	I bdb +	MS 65	Znikoma ilość skaz i rys tylko w niektórych miejscach, lustro powyżej przeciętnej
	I zn ++	MS 66	Poniżej znikomej ilości skaz i rys tylko w niektórych miejscach, dobre lustro
Znakomity	I zn -	MS 67	Moneta jak z mennicy z niedoskonałościami, bardzo dobre lustro
	I zn	MS 68	Moneta jak z mennicy z drobnymi niedoskonałościami, najwyżej drobna niedoskonałość lustra jest dopuszczalna
	I zn +	MS 69	Moneta jak z mennicy z malutkimi niedoskonałościami, prawie idealne lustro mennicze konieczne
Idealny	I ++	MS 70	Pełne wybicie z pełnym lustrem
Tabela 3: Próba połączenia skali Sheldona ze skalą europejską - stany mennicze

Stany okołomennicze

Stany okołomennicze			Opis stanu
Dobry	II -	AU 50	Widoczne wszystkie szczegóły, obtarcia najwyższych punktów powierzchni, drobne starcia na najwyższych punktach całej powierzchni
Bardzo dobry	II	AU 53	Widoczne wszystkie szczegóły z obtarciem ponad 1 / 2 albo więcej powierzchni, bardzo drobna płaskość na najwyższych punktach
Bardzo dobry	II +	AU 55	Widoczne wszystkie szczegóły z obtarciem na mniej niż 1/2 powierzchni, głównie na najwyższych punktach
Znakomity	II ++	AU 58	Widoczne wszystkie szczegóły z tylko drobnym obtarciem na najwyższych punktach
Tabela 4: Próba połączenia skali Sheldona ze skalą europejską - stany okołomennicze

Stany obiegowe

Stany obiegowe			Opis stanu
Niedostateczny	VII	PO 1	Możliwa do identyfikacja data i napisy
Dostateczny	VI	FR 2	Mocno wytarcia spowodowane wieloletnim obiegiem, widoczne kilka szczegółów pozwalające na identyfikacje monety
Dobry	V -	G 4	Rant wytarty, ale widoczny, dobrze zachowane napisy mimo obiegu, widoczne szczegóły, ale mocno wytarte, pola otaczające napisy prawie nie zniszczone
Dobry	V	G 6	Rant i jego otoczenie oddaje szczegóły tam się zawierające, pola otaczające napisy nie zniszczone
Bardzo dobry	V +	VG 10	Moneta delikatnie wytarta, szczegóły dobrze widoczne
Piękny	IV	F 12	Kilka najniższych obszarów z dobrze widocznymi szczegółami, napisy wyraźne
Piękny	IV +	F 15	Więcej niż kilka najniższych obszarów z dobrze widocznymi szczegółami, napisy wyraźne
Bardzo piękny	III -	VF 25	Wyraźne szczegóły, litery i cyfry w pełni widoczne i wyraźne. Nieznacznie bardziej wyraźne szczegóły i oznaczenia literowe.
Bardzo piękny	III -	VF 35	Niemal kompletne szczegóły z płaskimi obszarami. Szczegóły są kompletne ale ze zniszczonymi wysokimi punktami płaskimi.
Znakomity	III +	EF 45	Szczegóły są kompletne z najbardziej wysokimi punktami nieznacznie płaskimi. Szczegóły są kompletne z kilkoma wysokimi punktami płaskimi
Tabela 5: Próba połączenia skali Sheldona ze skalą europejską - stany obiegowe

Ile kosztuje grading monet?

Grading jest dość drogi. Grading ma sens ale pod jednym warunkiem, że będzie gradingować się monety które są tego warte. Obecnie grading NGC jest już dostępny w Polsce na PCGS musimy jeszcze poczekać. Gdybyśmy samodzielnie chcieli gradingować monety w stanach koszty byłyby dośc wysokie- posłużę się cytatem z wątku:

harpsycho napisał:

Posluzmy sie przykladem PCGS (ceny NCG sa zblizone): aby w ogole korzystac z ich uslug, nalezy wykupic roczny abonament, ktory w najtanszej wersji kosztuje 49,95 $ (Silver Membership). Potem mozna korzystac przez rok z ich uslug. Tutaj jest katalog oplat:

http://www.pcgs.com/grading_list.chtml

Jak widac, sa rozne ograniczenia, ale w gre wchodza np. oplaty rzedu 14-18$ od monety (minimum). Oczywiscie monety nalezy do USA wyslac (i ewentualnie isc na ryzyko konfliktu z USTAWA o ochronie zabytkow :Wink:)

Marek napisał:

Z ta wysylka monet to sa jeszcze inne cuda.
Po pierwsze nie mozesz ubezpieczyc przesylki - brak porozumienia miedzy poczta PL i USA.
Po drugie przy bardziej dociekliwym urzedniku dowiesz sie ze poczta am. nie wysyla monet do Polski- przepis z czasow zimnej wojny do dzisiaj nie zmieniony !
Sam wysylam monety do Polski i niestety musze w deklaracji .............
Koszty przesylki poleconej to $7.90 + waga przesylki.
W sumie koszty wychodza dosc duze i mozliwosc wejscia w konflikt z przepisami PL i USA

Jak odbywa się proces gradingu w PCGS?

Cały proces u konkurencji NGC w PCGS odbywa się praktycznie identycznie. Zobacz poniższy film pokazujący szczegółowo proces gradingu monet w PCGS.

Kliknij na obrazek aby obejrzeć film
Jeśli film jest niedostępny lub wolno się pobiera jego kopia znajduje się tutaj

Więcej o gradingu:
http://www.ngccoin.com/coingrading/grading2.asp (strona NGC z której pochodzą informacje tutaj zawarte)
http://www.pcgs.com/process.chtml
http://e-numizmatyka.pl/phpBB2/viewtopic.php?t=9750
http://e-numizmatyka.pl/phpBB2/viewtopic.php?t=8241
http://www.allegro.pl/phorum/read.php?f=274&i=59841&t=59841&v=f - ciekawy wątek na Cafe Allegro o certyfikowanym falsem

Wykorzystywanie informacji tutaj zamieszczonych możliwe tylko za zgodą autora.
Autor: Bartosz Błądek/ Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć.